Creativiteit

Creativiteit en originaliteit kenmerken ons, ook in parfum.

Zijn we van nature creatief, of kunnen we onze creativiteit stimuleren?

Dit cognitieve vermogen van de geest, dat ervaringen en kennis op een nieuwe manier kan definiëren en structureren, is dat een bijzondere gave of een dynamiek die kan worden opgewekt?

Zoals zo vaak bij het begrijpen van menselijke processen gaat het om een complexe, gelaagde en vooral dynamische mentale houding. Zelfs de definitie ervan is lastig: een eigenschap die erop gericht is iets nieuws voort te brengen, of het vermogen om ongeziene verbanden te leggen tussen reeds bestaande objecten. Misschien allebei. In ruimere zin wordt de term zowel verbonden met de technische ervaring van de uitvinder (homo faber, zouden de geleerden zeggen) als met die van de kunstenaar op esthetisch vlak (homo ludens). Er is ongetwijfeld een individuele component in dit vermogen, maar inmiddels zijn ook bepaalde externe factoren aangewezen die het creatieve proces kunnen stimuleren en sturen. En dat in elk domein van menselijke activiteit.

Een dag die eraan is gewijd

Daar is ook de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties van overtuigd, die in 2017 met resolutie 71/284 21 april heeft uitgeroepen tot Wereldcreativiteits- en Innovatiedag. De viering van deze dag heeft tot doel “het bewustzijn te vergroten over de rol van creativiteit en innovatie bij het oplossen van problemen en, in bredere zin, bij economische, sociale en duurzame ontwikkeling”.

De aandacht gaat onmiskenbaar uit naar creativiteit op technologisch en economisch vlak, maar toepassing ervan op sociaal en artistiek gebied wordt zeker niet uitgesloten. Het initiatief wil daarom aanzetten tot reflectie over de oorspronkelijke ontwikkeling van het menselijk potentieel, zowel op gemeenschapsniveau als op individueel niveau. Met bijzondere aandacht voor de voorwaarden die nodig zijn om dit proces te vergemakkelijken, namelijk investeringen in opleiding, hulpmiddelen en geschikte omgevingen.

Een persoonlijke zoektocht

Het initiatief van de VN richt zich vooral tot besluitvormers op politiek en economisch gebied, maar sluit aan bij een breed gedragen bewustzijn: het belang van het ontwikkelen van potentieel op individueel niveau, via een traject van bevestiging van de eigen uniciteit en van het stimuleren van de eigen creativiteit. Die overtuiging is inmiddels breed verspreid en beproefd en is niet langer uitsluitend voorbehouden aan professionals van het creatieve proces, of dat nu kunstenaars of wetenschappers zijn. Of men nu een cursus schrijven, theater of schilderkunst volgt, de zoektocht naar een persoonlijke en originele uitingsvorm wordt steeds vaker beschouwd als een belangrijke aanvulling op de eigen ervaring.

De zoektocht naar een expressievorm is dus een doel dat bewust wordt nagestreefd, terwijl trends de richtlijnen aangeven waaraan men zich kan spiegelen, of juist de referenties vormen waarvan men zich wil losmaken om de eigen uniciteit te bevestigen. In alle domeinen.

Creatieve parfumerie

Wat als “artistiek” wordt omschreven, is precies het segment binnen de parfumwereld waar de creativiteit van degene die een geur bedenkt, componeert en ontwikkelt, haar volledige toepassing en bestaansreden vindt. Hier, voorbij modes en marktonderzoek, komen het vernuft en de gevoeligheid van een nez parfumeur tot uiting in een ware creatieve daad, dus in wezen een artistieke daad. Maar kan ook het dragen van een origineel parfum worden beschouwd als een creatieve handeling?

Zeker, als het wordt beleefd als een aanvulling op en bevestiging van het eigen zelfbeeld, dus als een verlengstuk van de eigen persoonlijkheid. Zoals schrijven of een portret, wanneer die onze gemoedstoestand en onze meest intieme emoties in woorden of kleuren vatten. En dat geldt des te meer wanneer men experimenteert met een specifieke olfactorische identiteit, via een ongeziene combinatie van geuren, een gelaagdheid van noten in een heel persoonlijke harmonie.

De kunst van layering

Silvia Martinelli, nez en oprichtster van Giardini di Toscana, creëert niet alleen geuren, maar nodigt ook uit om originele combinaties te verkennen vanuit bestaande parfums. “Met de technische term layering bedoelen we het over elkaar aanbrengen van verschillende parfums op de huid, met als doel een uniek olfactorisch effect te creëren, voortkomend uit de combinatie en vermenging van de eigenschappen van verschillende producten. Het is absoluut een creatief, persoonlijk en opwindend moment. Ik zou het een artistieke expressie noemen”. Maar zoals elke kunstvorm, die kennis en techniek veronderstelt, moet ook layering worden benaderd vanuit studie van de eigenschappen en de structuur van de verschillende geuren, naast een zorgvuldige selectie van de producten en hun dosering. “Er schuilt niet alleen plezier in het dragen van een parfum, maar ook in de zoektocht ernaar en het experimenteren ermee. Ik nodig iedereen zeker uit om het te proberen. De voldoening wordt nog groter wanneer we ons in dit creatieve proces laten begeleiden door het advies van een expert en we onze kennis verdiepen van de eigenschappen van de geuren die we willen gebruiken”.

Een parfum creëren

Hebben jullie zelf ook al met originele geurcombinaties geëxperimenteerd?

Zijn jullie gepassioneerd geraakt door de kunst van layering? Deel jullie ervaring.