Preziosi custodi

Kostbare hoeders

Kunst en identiteit in parfumflacons

De oude Egyptenaren bewaarden zalven en geurige essences in kleine flesjes van albast of keramiek; later, met de ontwikkeling van de glasblaastechniek, raakte vooral bij Grieken en Romeinen het gebruik van dit materiaal ingeburgerd. De Romeinse balsemflesjes die in necropolen zijn teruggevonden, zijn vaak veelkleurig en van uiteenlopende vorm: van bolvormige flesjes tot lange, slanke flacons. Ze getuigen heel vaak van een zorgvuldige, artistieke uitvoering, passend bij hun kostbare inhoud. Glas, perfect voor het bewaren van geuren, is nagenoeg het enige materiaal gebleven voor de moderne parfumerie, die profiteerde van de ontwikkeling van de glastechniek in de negentiende eeuw. Parallel aan de bloei van de kunst en cultuur van de parfumerie, vooral in Frankrijk, ontwikkelde zich inderdaad de industriële productie van glazen flacons. Maar de zorg bij het vervaardigen ervan nam niet af, tot er ware kunstwerken ontstonden. Een voorbeeld hiervan is de verfijnde bijenflacon van Guerlain, in 1853 gemaakt als huwelijksgeschenk voor het huwelijk van keizerin Eugénie met Napoleon III: de oorspronkelijke vorm is sterk geïnspireerd op de bovenkant van de Vendômezuil in Parijs, op de hoepelrokken van de hofdames en op de barokke versieringen die typisch waren voor het Tweede Keizerrijk.

Iconische associaties

De creatieve band tussen het flesje en het erin bewaarde parfum is door de eeuwen heen blijven bestaan, meegaand met de mode en de artistieke tendensen. Art deco en de avant-garde inspireerden begin twintigste eeuw de vormen en versieringen van de flacons. De verbinding tussen de visuele en de olfactorische beleving vestigde zich vervolgens definitief bij de grote modehuizen, die van de verpakking een echt identiteitskenmerk maakten. Een iconisch parfum, zeker vanwege zijn geur, maar ook vanwege de onmiskenbare stijl van zijn flacon, is Chanel N°5, dat sinds 1924 vrijwel onveranderd is gebleven. Elegant en verfijnd bracht dit flesje een sober, bijna minimalistisch design.

Met één enkel gebaar ruimt Coco Chanel de afschuwelijke flacons van Lalique op, met hun kwastjes, en bedenkt ze een eenvoudig flesje, met een scherp zwart monogram, ten dienste van de meest exclusieve van alle zintuigen, de reuk.

Aldus het commentaar van Claude Delay, schrijfster en vriendin van de geniale Franse modeontwerpster. Vandaag staat het flesje van Chanel N°5 niet alleen in parfumerieën over de hele wereld in de schappen, het prijkt ook in het MoMA in New York en in de zeefdrukken van Andy Warhol.

Design en verzamelen

Recente trends in architectuur en design hebben eveneens geïnspireerd tot bijzonder originele flacons. De ontsnapping aan de geometrie, op zoek naar een haast vloeibare, plastische dimensie van de volumes, kenmerkend voor het deconstructivisme, werd door Zaha Hadid voor Donna Karan vertaald in een flacon die lijkt op een druppel in een vloeiende draaiing. Zoals de veelvuldig bekroonde Brits-Iraakse architecte het ooit verwoordde:

De donkere, doorschijnende eigenschappen van de flacon roepen een gevoel van mysterie op dat onze nieuwsgierigheid wekt.

Sommige modehuizen gingen nog verder en beschouwden de verpakking als een waar kunstobject, en dus als verzamelobject. Dat is het geval bij de herinterpretatie voor Dior van de amfoorvormige flacon van het parfum J'adore, ontworpen door de Frans-Iraanse ontwerpster India Mahadavi voor een exclusieve collectie van slechts duizend stuks, vervaardigd door glasmeesters uit Murano.

Wanneer je 'J'adore' hoort zeggen, denk je vanzelfsprekend aan het gelijknamige parfum. Maar laten we de oorspronkelijke betekenis niet vergeten: het is een kreet die uit het hart komt, de kreet van ontroering bij iets dat al onze zintuigen raakt, dat ons verleidt en meevoert.

Zoals in andere kunstvormen ontbreken ook in het parfumdesign de provocaties niet. Moschino brengt een delicate, vrouwelijke geur in een flacon die doet denken aan een fles allesreiniger. Jeremy Scott, creatief directeur van het huis, wilde met Fresh Couture ironisch spelen met het stereotiepe beeld van vrouwelijkheid, in de reclamevideo verbeeld door een topmodel, een femme fatale, verwikkeld in de huishoudelijke klusjes.

Identiteit en verantwoordelijkheid

De zorg voor de verpakking staat niet onder voor die bij de kleine en middelgrote bedrijven van de artisanale parfumerie. Ook hier vertellen design en materialen het verhaal van het product en zijn makers. De strakke, sobere vormen van de smetteloze flacons van Giardini di Toscana weerspiegelen de nuchtere, maar even elegante geest van het huis. De dop, een balkje van onbehandeld hout, verwijst naar vakmanschap en inspiratie uit de natuur, verder onderstreept door de aandacht voor het milieu bij de keuze van materialen en bewerkingen.

Ook bij de keuze van de verpakking zijn we trouw gebleven aan onze filosofie. We willen ons met elegantie onderscheiden, maar tegelijk consequent blijven in onze inzet voor het milieu.

Legt Umberto Doni uit, algemeen directeur van het Toscaanse bedrijf,

we werken met lokale leveranciers, gerecyclede materialen, gecertificeerd hout en, waar mogelijk, met natuurlijke producten behandeld. Onze flacons worden in Italië vervaardigd door een historische glasblazerij met een elektrische oven die voor 95% op hernieuwbare energie draait en met 52% gerecycled glas. Bovendien waarderen en stimuleren we creativiteit, en daarom is de grafische vormgeving van onze nieuwe producten het resultaat van een artistieke wedstrijd die we hebben uitgeschreven, met deelname van scholen en kunstinstituten.

Terug naar blog