Olfactorisch welzijn

Geuren die genezen en die goeddoen

Oorspronkelijk werden parfums, en in het bijzonder de grondstoffen ervan, beschouwd als essentiële elementen van de geneeskunst; later, in de meer recente interpretatie ervan, kreeg de cosmetische rol de overhand.

Vandaag beschouwen belangrijke wetenschappelijke studies ze opnieuw ook vanuit hun therapeutische waarde, tot het punt dat we ze aantreffen in de meest geavanceerde zorginstellingen. Zoals in Straatsburg, waar de faculteit geneeskunde sinds 2015 het Universitair Diploma Klinische Aromatherapie aanbiedt, met protocollen voor het gebruik van essentiële oliën bij de behandeling van stress, angst, chronische pijn, geheugenverlies en reukverlies.

De klinische ervaring heeft bovendien geleid tot het gebruik van geurende essences binnen de anesthesiepraktijk, in operatiekamers en op specifieke afdelingen. Frankrijk, bakermat van de moderne parfumerie, loopt voorop in deze experimenten: in het ziekenhuis van Angers wordt reuktherapie (aromatherapie) toegepast op de afdelingen interne geneeskunde, longziekten en gynaecologie. In Rennes op de afdeling klinische hematologie, terwijl het in Montpellier en Toulouse deel uitmaakt van de protocollen in de palliatieve zorg. De gebruikte aromatische essences, die per aandoening verschillen, worden zowel via verspreiding in de ruimte als via lokale toepassing en directe inhalatie toegediend.

Reukprikkels

OSTMR (Olfactory Stimulation Therapy & Memory Reconstruction) is een therapie die gecontroleerde reukprikkels gebruikt om emotionele reacties op te wekken en het geheugen te herstellen bij getraumatiseerde personen. Ontwikkeld door de Franse neuropsychiater en biochemicus Olga Alexandre, wordt ze ingezet voor het herstel van de reukzin en de behandeling van psychische stoornissen.

Dankzij de reukzin heb ik het enorme voorrecht om op een intiem niveau in contact te komen met anderen. Om hun twijfels, hun angsten, hun gevoeligheid en hun kwetsbaarheid te delen.

De aanpak die zij patiënten voorstelt is dan ook holistisch van aard, zoals ze zelf vertelt:

ik probeer hun een beetje licht te brengen, hun emoties te begrijpen, zonder ooit te vergeten dat we geen ziektes behandelen, maar zieke mensen.

Deze ervaring heeft ze ook, als adviseur, verwerkt in het theaterstuk van Antoine Neufmars dat in 2022 werd opgevoerd op de Biënnale van Venetië en geïnspireerd is op het herstel van anosmie, het door Covid veroorzaakte verlies van de reukzin.

Het parfum van de engelen

Op deze uitgangspunten is het humanitaire reuktherapieproject "Parfum des Anges" gebaseerd, ontstaan in 2017 in het kinderhospice van Minsk, in Wit-Rusland. Het initiatief werd ontwikkeld in samenwerking met de École Supérieure du Parfum in Parijs, om de levenskwaliteit te verbeteren van kinderen met een terminale ziekte of in oncologische behandeling.

Ook in Italië begint aromatherapie als aanvullende zorgpraktijk zich te verspreiden binnen ziekenhuizen en specifieke zorginstellingen. Bijzonder veelzeggend is het initiatief van de Associazione Sulle Ali ODV, die een opleidingstraject heeft opgezet voor het hospicepersoneel van het ziekenhuis van Varese, met specifieke en grondig geteste methodieken en protocollen.

Aromacologie

Terwijl aromatherapie de praktijk is die vooral gebaseerd is op het gebruik van essentiële oliën en grondstoffen bij de behandeling of verlichting van specifieke aandoeningen, houdt aromacologie zich juist bezig met de effecten van geuren – en in het bijzonder van parfums – op het menselijk gedrag, in bredere zin.

Parfum, dat in zijn moderne vorm de harmonieuze vermenging is van natuurlijke en synthetische geurmoleculen, behoudt namelijk het vermogen om het psychofysieke en emotionele welzijn te beïnvloeden van de persoon die het draagt. Dat proces is steeds verbonden met de prikkels die reukwaarnemingen uitoefenen op het limbisch systeem. Een geur kan dus niet alleen aangenaam zijn, maar ook een gevoel van welzijn oproepen dat samenhangt met de activering van een specifiek hormonaal metabolisme. Ook het reukgeheugen, het levendigste van alle cognitieve processen, kan positieve ervaringen oproepen, samen met de gevoelens die daarbij hoorden.

Geurend welzijn

Silvia Martinelli, neus en oprichtster van Giardini di Toscana, gelooft sterk in de weldadige effecten van geuren die zij in haar atelier samenstelt:

van bij onze oprichting, als ambachtelijk atelier, hebben we de ontwikkeling en het aanbieden van parfums altijd gezien als een weg naar welzijn. Een welzijn dat allereerst persoonlijk is, omdat geuren positieve prikkels geven aan ons lichaam, en vervolgens relationeel, omdat ze bijdragen aan de waardering die we krijgen van de mensen die we ontmoeten. Het esthetische aspect is daarvan een afgeleide; het als voornaamste beschouwen is objectief beperkend.

Voor Silvia versterken de klinische bewijzen en de studies deze overtuiging, die voortkomt uit directe, persoonlijke ervaring:

wanneer we een geur dragen, activeren we prikkels die reacties op neuronaal niveau teweegbrengen, en de aanmaak van specifieke hormonen die positieve gevoelens opwekken. Even doeltreffend is het wanneer we die geur bij anderen waarnemen. Neem bijvoorbeeld een parfum met bloemige en muskusachtige noten: in de kop zou ik pioenroos plaatsen, in het hart witte bloemen en rozen, en ten slotte in de basis mossen en houtsoorten. Zo ontstaat een zachte, geruststellende geur die we bijna als een omhelzing ervaren. En die harmonie van noten doet ons objectief gezien echt goed.

Genot en welzijn in parfum

Heeft ook u een gevoel van welzijn teruggevonden bij het dragen van een bepaald parfum?